Δευτέρα, 21 Μαΐου 2018

Δικαιώματα


"Ο κόσμος όχι μόνο "εν τω πονηρώ κείται", αλλά καταπνίγεται, και οι άνθρωποι παντού παραφρόνησαν από τον φόβο των επερχομένων στη γη συμφορών... Σε τέτοιους καιρούς καλύτερα να σιωπούμε εμείς που δεν έχουμε τη διάθεση να λύσουμε κανένα πρόβλημα με την οδό της βίας. Και ο αιώνας μας είναι αιώνας ασκήσεως πρωτοφανούς βίας στη συνείδηση των ανθρώπων. Στην εποχή μας παραβιάζονται όλα τα δικαιώματα του ανθρώπου, αν και εμείς ακούμε μόνο τους πληθωρικούς λόγους για την υπεράσπιση του ανθρώπου και των δικαιωμάτων του".
[Αρχιμ. Σωφρονίου. Γράμματα στη Ρωσία. 
Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου,  Έσσεξ 2009, σ. 106]

Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

Πολυπραγμοσύνη


"Τέκνον, μὴ περὶ πολλὰ ἔστωσαν αἱ πράξεις σου· ἐὰν πληθυνθῇς, οὐκ ἀθῳωθήσῃ· καὶ ἐὰν διώκῃς, οὐ μὴ καταλάβῃς, καὶ οὐ μὴ ἐκφύγῃς διαδρὰς" (Σειράχ ια΄ 10). Παιδί μου, μὴ καταπιάνεσαι μὲ ἔργα πολλά, ἀνώτερα τῶν δυνάμεών σου. Ἂν πολλαπλασιάσῃς καὶ πληθύνῃς τὶς ἀσχολίες σου, δὲν θὰ μείνῃς ἀθῶος καὶ ἀνένοχος, γιατὶ ὁπωσδήποτε θὰ διαπράξῃς καὶ πολλὰ σφάλματα· καὶ ἂν ἐπιδιώκῃς καὶ κυνηγᾶς πολλά, δὲν θὰ τὰ προφθάσῃς καὶ δὲν θὰ τὰ ἐπιτύχῃς ὅλα· καὶ ἂν ἀποτύχῃς, δὲν θὰ μπορέσῃς νὰ διαφύγῃς καὶ νὰ μὴν ὑποστῇς τὶς συνέπειες τῆς πολυπραγμοσύνης σου. Εἶναι πολὺ φυσικό, ἐκεῖνος ποὺ καταπιάνεται μὲ πολλά, νὰ μὴν μπορῇ νὰ ἀνταποκριθῇ σὲ ὅλα, νὰ τὰ κάνῃ ὅλα λειψὰ καὶ πρόχειρα, νὰ πέφτῃ σὲ λάθη μὲ βαρειὲς συνέπειες γι᾿ αὐτόν. Εἶναι λοιπὸν προτιμότερο καὶ ἀσφαλέστερο νὰ περιορίζουμε τὶς δραστηριότητές μας στὰ ὅρια τῶν σωματικῶν μας δυνάμεων καὶ τῶν πνευματικῶν μας ἱκανοτήτων. Θὰ ἔχουμε ἔτσι τὸν χρόνο νὰ μελετοῦμε καλύτερα καὶ προσεκτικώτερα τὶς ἐνέργειές μας καὶ νὰ τὶς πραγματοποιοῦμε μὲ ἐπιτυχία.

 [π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στη Σοφία Σειράχ
 (ανέκδοτες). Ομιλία κη΄]

Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Προσεκτική ακρόαση


     "Πρὶν ἢ ἀκοῦσαι, μὴ ἀποκρίνου" (ια΄ 8). Μὴ βιάζεσαι νὰ ἀπαντήσῃς, πρὶν ἀκούσῃς αὐτὸ ποὺ σοῦ λένε. Ἄκουσε πρῶτα μὲ προσοχὴ τὸν συνομιλητή σου, γιὰ νὰ καταλάβῃς καλὰ τί θέλει νὰ σοῦ πῇ, καὶ τότε δῶσε τὴν ἀπάντησί σου. Ἂν βιαστῇς καὶ μιλήσῃς, πρὶν ἐκεῖνος ὁλοκληρώσῃ τὸν λόγο του, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ παρανοήσῃς τὰ λεγόμενα καὶ νὰ δώσῃς ἄστοχες ἢ καὶ σκληρὲς καὶ ἄδικες ἀπαντήσεις, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργηθοῦν μεταξύ σας παρεξηγήσεις καὶ διαμάχες.
     "Καὶ ἐν μέσῳ λόγων μὴ παρεμβάλλου" (ια΄ 8). Ὅταν μιλοῦν οἱ ἄλλοι, μὴ παρεμβαίνῃς, γιὰ νὰ τοὺς διακόψῃς. Πολὺ χρήσιμη ἡ συμβουλὴ αὐτή, γιὰ νὰ ὑπάρχῃ τάξις καὶ εὐπρέπεια στὶς συζητήσεις. Πολὺ συχνὰ παρακολουθοῦμε στὴν τηλεόρασι διάφορες συζητήσεις καὶ βλέπουμε τοὺς συνομιλητὰς νὰ διακόπτουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, νὰ μιλοῦν ὅλοι μαζὶ καὶ νὰ καταλήγουν σὲ λογομαχία. Ἡ στοιχειώδης εὐγένεια ἐπιβάλλει νὰ περιμένουμε τὴ σειρά μας, νὰ ἀφήνουμε τοὺς ἄλλους νὰ μιλήσουν, χωρὶς νὰ τοὺς δακόπτουμε· κι ἀφοῦ τοὺς ἀκούσουμε, νὰ παίρνουμε τὸν λόγο, γιὰ νὰ διατυπώσουμε τὶς σκέψεις μας καὶ νὰ συμφωνήσουμε ἢ νὰ διαφωνήσουμε μὲ ὅσα εἶπαν ἐκεῖνοι.

 [π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στη Σοφία Σειράχ
 (ανέκδοτες). Ομιλία κζ΄]

Δευτέρα, 30 Απριλίου 2018

Άρχοντες και υπήκοοι



«Ἡ ἱκανότης καὶ ἡ συμπεριφορὰ τοῦ ἄρχοντος ἔχουν πολὺ μεγάλη σημασία γιὰ τὴν πνευματικὴ κατάστασι καὶ τὴ συμπεριφορὰ τῶν ὑπηκόων. 'Κατὰ τὸν κριτὴν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ οὕτως καὶ οἱ λειτουργοὶ αὐτοῦ, καὶ κατὰ τὸν ἡγούμενον τῆς πόλεως πάντες οἱ κατοικοῦντες αὐτὴν' (Σοφία Σειράχ ι΄ 2). Ὅποιος εἶναι ὁ ἄρχοντας ἑνὸς λαοῦ, τέτοιοι θὰ εἶναι καὶ οἱ ὑπουργοί του καὶ οἱ δημόσιοι λειτουργοί· καὶ ὅποιος εἶναι ὁ κυβερνήτης μιᾶς πόλεως, τέτοιοι θὰ εἶναι καὶ ὅσοι κατοικοῦν σ᾿ αὐτήν. Οἱ ἀρχὲς καὶ τὰ φρονήματα τοῦ ἄρχοντος ἔχουν ἄμεσες συνέπειες πρῶτα-πρῶτα στὴ διοίκησι. Γιατὶ ἀνάλογα μὲ τὶς ἰδέες καὶ τὶς ἐπιθυμίες του θὰ ἐπιλέξῃ τοὺς συνεργάτες του. Ὁ καλὸς ἄρχοντας θὰ διαλέξῃ κατάλληλα πρόσωπα καὶ θὰ τὰ τοποθετήσῃ στὶς κατάλληλες θέσεις, ὥστε οἱ δημόσιες ὑπηρεσίες νὰ λειτουργοῦν κανονικὰ πρὸς ὄφελος τοῦ λαοῦ. Ὁ κακὸς ἄρχοντας θὰ διαλέξῃ πρόσωπα ὅμοιά του μὲ συνέπειες ὀλέθριες γιὰ τὸ κράτος. Ἡ κρατικὴ μηχανὴ θὰ διαλυθῇ· οἱ πολῖται δὲν θὰ ἐξυπηρετοῦνται· τὸ δίκαιο θὰ καταπατῆται· ἡ σπατάλη καὶ οἱ καταχρήσεις θὰ κυριαρχοῦν. Ἀλλὰ καὶ σὲ ὅλου τοῦ λαοῦ τὴ συμπεριφορὰ ἔχει ἐπίδρασι ὁ καλὸς ἢ κακὸς ἄρχοντας. Τὸ παράδειγμά του δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἐπηρεάσῃ τὸν λαό. Ἂν ἡ διαγωγή του εἶναι καλὴ καὶ συνετή, ὁ λαὸς θὰ ἐπηρεασθῇ πρὸς τὸ καλό· ἂν ἀντίθετα εἶναι κακὴ καὶ διεστραμμένη, κακὴ θὰ εἶναι καὶ ἡ ἐπίδρασίς της στὸν λαό...
     Ὑπάρχει βέβαια καὶ ἡ ἀντίθετη πλευρά. Ὅποιος εἶναι ὁ λαός, τέτοιοι θὰ εἶναι καὶ οἱ ἄρχοντές του. Ἀπὸ ἕναν λαὸ καλλιεργημένο καὶ πειθαρχημένο θὰ ἀναδειχθοῦν καλοὶ ἄρχοντες· ἀπὸ κακὸ καὶ διεστραμμένο λαὸ κακοὶ καὶ διεστραμμένοι ἄρχοντες θὰ βγοῦν. Ποῦ θὰ βρεθοῦν οἱ καλοὶ καὶ συνετοί, ὅταν ὅλος ὁ λαὸς εἶναι βουτηγμένος στὴ διαφθορά; Ἂς μὴ παραπονούμαστε λοιπὸν γιὰ κακοὺς ἄρχοντες, ὅταν ἐμεῖς οἱ ἴδιοι εἴμαστε κακοί. Ἄλλωστε γιὰ τὸ ποιοὶ θὰ μᾶς κυβερνήσουν εὐθυνόμαστε σὲ μεγάλο βαθμὸ ἐμεῖς. Γιατὶ σὲ ἄλλες μὲν ἐποχὲς οἱ ἄρχοντες ἦταν κληρονομικοὶ ἢ ἐπιβάλλονταν διὰ τῆς βίας· σήμερα ὅμως τοὺς ἐκλέγουμε ἐμεῖς μὲ τὴν ψῆφο μας. Εἴμαστε λοιπὸν ἄξιοι τῆς τύχης μας, ὅταν ἐκλέγουμε ἀνθρώπους ἀνηθίκους καὶ διεφθαρμένους, γιὰ νὰ τοὺς ἀναθέσουμε τὴ διοίκησι τῶν πόλεων ἢ τὴ διακυβέρνησι τῆς χώρας. Ἂν θέλουμε τὴν εὐημερία καὶ τὴν πρόοδο τῆς χώρας καὶ τὴν πνευματική μας ἄνοδο, ἂς ἀναζητοῦμε καὶ ἂς ἐκλέγουμε ἀνθρώπους μὲ φόβο Θεοῦ καὶ σοφία πνευματική. Μόνο σὲ τέτοιους ἄρχοντες μποροῦμε νὰ ἔχουμε ἐμπιστοσύνη».

[π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στη Σοφία Σειράχ
 (ανέκδοτες). Ομιλία κδ΄]

Τετάρτη, 28 Φεβρουαρίου 2018

Φρόνηση


«Μη γίνεσθε φρόνιμοι παρ’ εαυτοίς». Μη φαντάζεσθε τους εαυτούς σας φρονίμους. Μη νομίζετε ότι έχετε όλη τη γνώση και τη σοφία. Ακούτε και δέχεσθε και των άλλων τις γνώμες και τις συμβουλές, και μάλιστα των πιο πνευματικών και πεπειραμένων. Και προ παντός ζητάτε με θερμή προσευχή τον φωτισμό του Θεού για την αντιμετώπιση κάθε δύσκολης περιστάσεως. Σοφός και φρόνιμος αληθινά είναι εκείνος που δέχεται συμβουλές και προ παντός δέχεται τις εντολές του Θεού και συμμορφώνεται προς το θέλημά του. Γιατί «αρχή σοφίας φόβος Κυρίου».

 [π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στην προς Ρωμαίους
 επιστολή (ανέκδοτες), ομιλία λη΄]

Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Μεταμόρφωση


‘Αν θέλουμε να είμαστε Χριστιανοί, πρέπει η ζωή μας να διαφέρει σε πολλά από τη ζωή των άλλων. Αυτό το ξέρουν και οι άνθρωποι του κόσμου, οι οποίοι λένε για τον δίκαιο, ότι «ἀνόμοιος τοῖς ἄλλοις ὁ βίος αὐτοῦ, καὶ ἐξηλλαγμέναι αἱ τρίβοι αὐτοῦ» (Σοφ. Σολ. β΄ 15). Κι επειδή η ζωή του πιστού είναι έλεγχος γι’ αυτούς, στρέφονται εναντίον του με ειρωνείες και εμπαιγμούς, ακόμη και με διωγμούς: «ἐνεδρεύσωμεν τὸν δίκαιον, ὅτι δύσχρηστος ἡμῖν ἐστι καὶ ἐναντιοῦται τοῖς ἔργοις ἡμῶν... ἐγένετο ἡμῖν εἰς ἔλεγχον ἐννοιῶν ἡμῶν· βαρύς ἐστιν ἡμῖν καί βλεπόμενος» (Σοφ. Σολ. β΄ 12, 14). Κι εμείς πρέπει να ξέρουμε εκ των προτέρων, ότι θα συναντήσουμε τις αντιδράσεις αυτές, και να είμαστε έτοιμοι να τις αντιμετωπίσουμε με σταθερή αντίσταση, όπως τις αντιμετώπισαν οι στρατιές των μαρτύρων, των οσίων και όλων των αγίων. Στ’ αυτιά μας πρέπει πάντα να αντηχεί η παραγγελία του αποστόλου Παύλου: «Μὴ συσχηματίζεσθαι τῷ αἰῶνι τούτῳ».’
[π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στην προς Ρωμαίους
 επιστολή (ανέκδοτες), ομιλία λδ΄]

Σάββατο, 10 Φεβρουαρίου 2018

Οι ντερβίσηδες του πνεύματος


‘Οι άνθρωποι που είχανε μέσα τους τη σπίθα την πνευματική, ζήσανε σαν ντερβίσηδες. Και πώς μπορούσε να γίνει αλλοιώς, αφού οι φροντίδες της ζωής τραβάνε προς τα κάτω τον άνθρωπο που γεννήθηκε για να πετά ψηλά σαν αητός; Αν επιδοθεί στα συνηθισμένα και στα πρακτικά, πώς θα βρει τον καιρό να καταγίνει με τα πνευματικά; Κάποιοι επιχειρήσανε να τα συμβιβάσουνε, με την απόφαση να κερδίσουνε πρώτα λεφτά, κι ύστερα να αφοσιωθούνε λεύτερα στα πνευματικά, μα βουλιάξανε μέσα στην πεζότητα για πάντα: «Ου δύνασθε δυσί κυρίοις δουλεύειν, Θεώ και μαμωνά»’.

[Φ. Κόντογλου, Οι πνευματικοί άνθρωποι αληθινοί ντερβίσηδες.
Από τη συλλογή ‘Μυστικά Άνθη’, Αστήρ 1977, σ. 124
]